Muzułmańska dzicz? Daj nam dosłownie pięć minut

Czytając o świecie sprzed 750 lat, studiując książki i stare mapy, przypominamy sobie, że muzułmanin Al Idrisi, który odkrył i opisał pół świata być może dotarł do Ameryki przed Kolumbem, stworzył pierwszy globus na długo przed Kopernikiem. Geograf Zeng He, muzułmanin w służbie cesarza Chin, jako pierwszy odkrył Australię i Nową Zelandię a niektóre mapy bagdadzkie pokazują Antarktydę.

80% komentarzy w internecie (i nie tylko) po jakichkolwiek doniesieniach z tych rejonów świata „Niech się powybijają”, „Dzicz”, „spuścić bombkę”. Dzicz? Poczekaj chwilkę, zatrzymaj się… Daj nam pieć minut.

Dzięki muzułmanom popijamy dziś kawę. Tak, nawet tą, którą masz teraz w kubku obok komputera. Ci sami muzułmanie wymyślili mydło (!!!), skonstruowali pierwszą kamerę (z arabskiego qamara), dali nam obecny kształt cyfr oraz jako pierwsi stworzyli takie dziedziny nauki jak chemia, mechanika czy chirurgia. Dali nam pióro wieczne i kaligrafię. I kończąc najmocniejszym akcentem… w pewnym sensie dali nam sztukę gotyku (!!!), bo ten mocno wzorował się na rozwiązaniach architektów arabskich. Np. ostrym łuku.

Należy mieć dużyszacunek do kultury perskiej i arabskiej, zwłaszcza z czasów, w których nasza kultura chwilowo wegetowała i tak po prawdzie to wiele przejęła od siostrzanej ze wschodu. Stojąc w ogrodach Pałacu Zissa w Palermo czytamy i patrzymy jak w arabskim pałacu zastosowano pierwszą w europie wentylację i klimatyzację. Dopiero okres Wielkich Odkryć Geogrficznych i Oświecenia zmienił intelektualne bieguny świata.
To niepopularna, ale twarda prawda. Jak fakt, że młodzi, grając w serię „Assasin’s Creed” nie wiedzą, że Asasyni wywodzili się z bractwa muzułmańskiego z Syrii i Iranu.
Piszemy o tym tylko po to, by delikatnie wejść w temat, który chcielibyśmy dziś poruszyć w związku z refleksjami po zamachu w Tunezji, w którym zginęli też Polacy. (Pomijając fakt, że władze polskie najpierw mówią oficjalnie o 4 polskich ofiarach, potem o 7, następnego dnia są 2 – tak się nie robi! Co czują oczekujące na wieści rodziny?.)

Co po Tunisie?

Napisaliśmy wczoraj na naszym fanpage, że ręce opadają, ścisk w gardle chwyta po tym co stało się w Tunisie w Muzeum Bardo. Inaczej reagujesz na to, jeśli to miejsce, w którym się spacerowało. 7 lat temu, gdy oglądaliśmy pomiędzy tłumem mozaiki znane m.in. z naszych podręczników do historii z liceum, do głowy by człowiekowi nie przyszło, że niebawem Tunezja też dołączy do krajów, gdzie może dość do zamachu na postronnych ludzi (plus Dżerba w 2002). Paradoksalnie miejsce zamachu również nie pasuje do dość skrajnych opinii wygłaszanych pod adresem muzułmanów, bo przypomnijmy, że muzeum słynie głównie z rzymskich mozaik (słynny Wergiliusz) i rzeźb, pieczołowicie odnawianych i konserwowanych przez muzułmańskie władze Tunezji.

Jak wiecie interesujemy się kulturą i sztuką islamu od kilku lat. Zafascynowani architekturą i historią a także urbanistyką ich największych miast, z wielką atencją eksplorujemy miasta o wielkiej historii. Również np. Tunis. To wszystko, ta fascynacja, ten szacunek, wcale nie przeszkadza nam w posiadaniu dość krytycznego zdania na temat współczesnego islamu a zwłaszcza problemu asymilacji tej kultury w krajach i miastach europejskich. Zawsze chodzi nam o zdrowy rozsądek i rzetelność a nie skrajności. Nie można pisać o „dziczy” i „dzikusach”, bo jest się ignorantem wobec powyższego i uświadamia się, że mało się wie o świecie. Słysząc „dzicz” wiemy, że rozmawiamy z osobą mało inteligentną, podatną na uproszczone przekazy i zapewne słabo oczytaną.

Nie można jednak też pisać o „pełnym prawie do normalnego życia” społeczności muzułmańskich na zachodzie, „równości”, bo to naginanie rzeczywistości, która tworzy się setki lat. Tutaj stwierdzenie, że „czasy się zmieniają” nie pasuje. Historia to nie okresy 25-letnie, lecz właśnie kilkusetletnie. To nie przesiewanie traw ale starego dębu. Słysząc więc o „słuszności multikulti” również można stwierdzić, że rozmówca jest osobą słabo zorientowaną w kulturowych różnicach i źródłach naszej cywilizacji. To wszystko wina przekazów w stylu „tak, tak, nie, nie”.
Tak, tak, mają prawo, nie, nie, nie mają prawa. Tak, tak, witamy, nie, nie, żegnamy.
A świat nie jest kodem binarnym. Europa nie jest miejscem dla kultury islamu w stylu „wytnij” i „wklej”. Tak jak Bliski Wschód nie jest miejscem dla naszej kultury przeniesionej na szybko z roku na rok .W sensie zakorzenienia i stałego osadzenie. Tak po prostu jest! Bo to wynik ewolucji kultur od setek lat.

Kiedyś kultura islamu sięgała wpływami od hiszpańskiej Kordowy po Moluki w Indonezji i od polskiego Podola po Mozambik. Kultura tzw. „zachodu okalała ją z trzech stron, jedną zostawiając kulturze „wschodu”.
Stolice kalifatów, sułtanatów i imperiów były ośrodkami światowej nauki, sztuki i kultury. Muzułmanie obok żydów byli mile widziani na dworach wielu władców świata. Jako kupcy, doradcy, poborcy, nauczyciele, medycy.
Jednak spójrzcie, wszelkie tarcia kulturowe, wojny, konflikty pojawiały się wtedy, gdy jedna kultura dość brutalnie i nienaturalnie próbowała zmieniać swiat drugiej. Ekspansja kalifatu w głąb Hiszpanii i za Pireneje była zjawiskiem nienaturalnym, wbrew porządkowi, do którego w ostateczności można zaliczyć, że Grenada i Kordoba były bardziej muzułmańskie niż chrześcijańskie. Ok.
Ekspansja Turków w kierunku Wiednia i przejęcie Bałkanów również było wbrew porządkowi świata i układowi cywilizacyjnemu. Tak samo Mogołowie w Dekanie czy Ujgurzy w Chinach. To nie mogło się skoczyć dobrze.

Ale również w drugą stronę… Zachowania Wielkiej Brytanii i Francji w krajach Maghrebu oraz na Bliskim Wschodzie na przełomie wieków, polityka dzielenia ziemii prostymi liniami na mapie, ignorancji wobec podziałów plemiennych czy wreszcze wojskowe interwencje w ostatnich kilku latach od Iraku przez Syrie po Libię? Wspieranie rebeliantów, po to by zdestabilizować kraj dla wpływów a po 20 latach walczyć z tymi samymi rebeliantami? (Afganistan, Syria, Ogaden w Etiopii). Czy to również nie było „wbrew porządkowi”?
Trudno akceptować autorytaryzm dyktatorów w pojęciu naszym, zachodnim, ale czyż skutki arabskiej wiosny nie pokazały nam, że świat zachodu żył w zupełnym oderwaniu od rzeczywistości, nie zdając sobie sprawy z pewnej skuteczności autorytarnych systemów w krajach arabskich, biorąc pod uwagę stabilność polityczną i etniczną tych krajów? Chyba nie… Mamy żal o to do Amerykanów. Są takimi świetnymi strategami, ale jakoś słabo wychodzi im zawsze przewidywanie „tego co potem nastanie”. Wyobraź sobie, że zamawiasz wycięcie drzewa. Bo komuś wydaje się, że jest chore i zagraża życiu. Zamawiasz gościa, który przyjeżdża z piłą, rżnie pień, już prawie koniec, po czym zostawia je i odchodzi. Właściwie nie ma pewności w którą stronę drzewo się przewróci.

7 lat temu, gdy podróżowaliśmy swobodnie i bezpiecznie po Tunezji z plecakami, również lokalnym transportem i busikami, spotkaliśmy się na kawie w medinie Tunisu z Polakiem, mieszkającym w Tunezji od kilku lat, świetnie mówił po arabsku. Podczas rozmowy zeszło na terroryzm. Jak wiadomo rządził wtedy prezydent Ben Ali, którego wizerunki i złote pomniki zdobyły wszystkie większe miasta. Żył w luksusie, rządził twardo, był lubiany i nienawidzony.

– W Tunezji problem terroryzmu nie istnieje. Służby specjalne mają jedno najważniejsze zadanie od prezydenta: tropić, śledzić, wychwytywać wszystkich, którzy choć w 1% mogą sprawiać podejrzenie. Był jeden przypadek uprowadzenie kobiety na południu, władze zrobiły wszystko, by nawet słówko na ten temat nie wyciekło nigdy wytropiły po cichu i zlikwidowały bandytów. Chodzi o to, że słowo terroryzm nie może ani razu paść w kontekście Tunezji, bo prezydent wie, że to podstawa gospodarki – opowiadał nam. Pamiętamy, że zrobiło to na nas spore wrażenie. Po obaleniu prezydenta w tym spokojnym kraju nastąpił chaos, walki frakcji, kryzysy polityczne, nawet mordy polityczne, wreszcie realne zagrożenie terrorystyczne aż do zamachu. Kopiuj-wklej z kilku innych krajów „arabskiej wiosny”.
W ten sposób dziś możemy stwierdzić, że spośród krajów kultury muzułmańskiej, zostało nam raptem kilka, które można dziś odwiedzić (raczej) bez strachu. To Maroko, Jordania z obszaru z okolic basenu Morza Śródziemnego, Turcja, Azerbejdżan i dalej ZEA, Oman, Iran, Uzbekistan, Tadżykistan. Koniec…

Co jeszcze tak a co już nie?

Nie zobaczymy na razie dziedzictwa Syrii; np. zamek Akrad, cudowna rzymska Palmira, unikatowe na skalę świata bazary w Aleppo, meczet w Damaszku.

Niedostępna jest Libia (słynne Leptis Magna), niepewna połowa Algierii (cudowne starówki Oranu i Algieru), Liban (Tyr i Byblos, ślady po Fenicjanach), Egipt poza kurortami wakacyjnymi (można wymieniac i wymieniać miejsca), Mali (Timbuktu)… Nie mówiąc już o takich fascynujących nas od dawna miejscach jak Irak, Jemen, Aganistan czy Pakistan.

Ale… tak na razie musi być. Przez 750 lat dwie kultury, choć odmienne jak niebieski i czerwony potrafiły się dobrze przenikać, kontaktować, wpływać na siebie. To był taki dobry fiolet. Dziś stoją skonfrontowane wobec siebie tylko i wyłącznie za sprawą czarnej plamy po jednej i szarej po drugiej stronie. One nadają ton temu kontrastowi.

Nie chodzi o sianie strachu. Chodzi nam o to, że świat tak szybko się zmienia. Na gorsze. Coś wcześniej zawsze dostępne, nawet w czasach, które dziś buńczucnie nazywamy „ciemnymi”, dziś nagle staje odcięte za murem lęku. W imię idei promila osób. Ale nie oszukujmy się… Z jednej i drugiej strony. Lata mijają, cywilizacja idzie do przodu a „świat staje przed nami otworem”.

Wolne żarty.

I wiecie co… Bez sensu to…